ABC BEZROBOTNEGO

  Kto może być bezrobotnym? 

        Bezrobotnym – oznacza to osobę,   niezatrudnioną i nie wykonującą innej pracy zarobkowej , zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej, albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkole dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu tej szkoły lub w szkole wyższej gdzie studiuje w formie studiów niestacjonarnych, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej jeżeli:

• ukończyła 18 lat;
   

• nie ukończyła 60 lat – kobieta lub 65 lat – mężczyzna;
   

• nie nabyła prawa do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej, renty socjalnej, renty rodzinnej w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę albo po ustaniu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej, zaprzestaniu prowadzenia pozarolniczej działalności, nie pobiera zasiłku przedemerytalnego, świadczenia rehabilitacyjnego, zasiłku chorobowego, zasiłku macierzyńskiego lub zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego;
   
• nie jest właścicielem lub posiadaczem samoistnym lub zależnym nieruchomości rolnej o powierzchni użytków rolnych przekraczających 2 ha przeliczeniowe lub nie podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu stałej pracy jako współmałżonek lub domownik w gospodarstwie rolnym o powierzchni użytków rolnych przekraczających 2 ha przeliczeniowe;
   
• nie uzyskuje przychodów podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym z działów specjalnych produkcji rolnej, chyba że dochód z tych działów, obliczony dla ustalenia podatku dochodowego od osób fizycznych, nie przekracza wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 2 ha przeliczeniowych ustalonego przez Prezesa GUS na podstawie przepisów o podatku rolnym lub nie podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym  z tytułu stałej pracy jako współmałżonek lub domownik w takim gospodarstwie;
   
• nie posiada wpisu do ewidencji działalności gospodarczej albo nie podlega na podstawie odrębnych przepisów obowiązkowi ubezpieczenia społecznego z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników;
   
• nie jest osobą tymczasowo aresztowaną lub nie odbywa kary pozbawienia wolności, z wyjątkiem kary pozbawienia wolności odbywanej poza zakładem karnym w systemie dozoru elektronicznego;
   
• nie uzyskuje miesięcznie przychodu w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę, z wyłączeniem przychodów uzyskanych z tytułu odsetek lub innych przychodów od środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych;
   
• nie pobiera na podstawie przepisów o pomocy społecznej zasiłku stałego;
   
• nie pobiera na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych , świadczenia pielęgnacyjnego lub dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania;
   

• nie pobiera po ustaniu zatrudnienia świadczenia szkoleniowego.

   Prawa osoby bezrobotnej 

• uzyskanie prawa do pobierania zasiłku;
   
• ubezpieczenie społeczne i zdrowotne;
   
• korzystanie z usług rynku pracy;
   
• korzystanie z instrumentów rynku pracy;
   
• możliwość uzyskania dodatku aktywizacyjnego z tytułu podjęcia pracy;
   
• możliwość uzyskania stypendium z tytułu  podjęcia dalszej nauki w systemie wieczorowym lub zaocznym;
   
• możliwość uzyskania zwrotu części kosztów opieki nad dzieckiem do lat 7 oraz osobą zależną;
   
• możliwość wniesienia odwołania od decyzji.

  Dokumenty potrzebne do rejestracji 

        Rejestracji dokonuje się w pokoju nr 6 po przedłożenia kompletu dokumentów, wypełnieniu karty rejestracyjnej oraz poświadczenia własnoręcznym podpisem prawdziwości złożonych oświadczeń w obecności pracownika urzędu pracy.
 

Wymagane dokumenty:

• dowód osobisty;
   

• wszystkie świadectwa pracy (oryginały) oraz inne dokumenty poświadczające wykonywanie innej pracy zarobkowej np.: umowa zlecenie, umowa o dzieło. W przypadku wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia  lub w ramach stosunku pracy w wymiarze niższym niż pełen etat, należy przedstawić zaświadczenie z zakładu pracy o wysokości zarobków brutto za każdy przepracowany miesiąc i odprowadzonych składkach na ZUS i Fundusz Pracy lub rachunek za wykonanie umowy zlecenia;
   
• Decyzję nadania Numeru Identyfikacji Podatkowej (NIP); 
   
• świadectwo ukończenia szkoły ponadpodstawowej, dyplom szkoły policealnej, wyższej uczelni lub zaświadczenie potwierdzające ukończenie szkoły wyższej, dokumenty stwierdzające posiadanie dodatkowych uprawnień zawodowych np.: prawo jazdy, świadectwo kwalifikacyjne do prawa jazdy, świadectwa ukończenia kursów specjalistycznych, itp.; 
   
• osoby niepełnosprawne przedkładają orzeczenie o stopniu niepełnosprawności;
   
• w przypadku osób, które bezpośrednio po ustaniu zatrudnienia pobierały zasiłek chorobowy lub macierzyński; świadczenie rehabilitacyjne przedkładają zaświadczenie z ZUS o okresie, pobierania tych świadczeń;  
   
• osoby, które prowadziły działalność gospodarczą, przedstawiają decyzję o wykreśleniu z ewidencji osób prowadzących działalność gospodarczą oraz zaświadczenie z ZUS o okresie opłacania składek na  ubezpieczenie społecznej Fundusz Pracy z tytułu prowadzonej działalności (jeżeli działalność była prowadzona wielokrotnie należy przedstawić wszystkie decyzje o wyrejestrowaniu działalności);
   
• książeczka wojskowa, jeżeli okres odbywania służby wojskowej nie został ujęty w żadnym ze świadectw pracy.

         Rejestrację osób bezrobotnych i poszukujących pracy reguluje Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U z 2008 r. nr 69 poz.415 z późn. zm.) oraz Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 26 listopada 2004 r. w sprawie rejestracji bezrobotnych i poszukujących pracy (Dz.U. z 2004 r. Nr 262 poz. 2607) oraz rozporządzenie zmieniające z dnia 25 października 2005 r. (Dz.U. z 2005 r. Nr. 210 poz. 1746).

  Obowiązki bezrobotnego  

• niezwłoczne zawiadamianie o wszelkich zmianach dotyczących danych zawartych w karcie rejestracyjnej
  i oświadczeniu (np. zmiany nazwiska);
   

• zgłaszanie się w wyznaczonym przez urząd terminie, w celu przyjęcia propozycji odpowiedniej pracy lub
  innej formy pomocy proponowanej przez urząd, lub w innym celu wynikającym z ustawy i określonym
  przez urząd, w tym potwierdzenia gotowości do podjęcia pracy. W przypadku  niestawienia się w wyznaczonym terminie, należy nieobecność usprawiedliwić w ciągu 7 dni. Nieobecność z powodu choroby lub opieki nad członkiem rodziny, bezrobotny obowiązany jest do przedłożenia zaświadczenia lekarskiego na druku  ZLA. Nie przedstawienie zaświadczenia w wymaganej formie skutkuje pozbawieniem statusu bezrobotnego z pierwszym dniem niezdolności do pracy;
   

• zawiadomienie urzędu o zamierzonym pobycie za granicą lub pozostaniu w innej sytuacji powodującej brak gotowości do podjęcia zatrudnienia w okresie krótszym niż 10 dni. Zasiłek za ten okres nie przysługuje.
  Całkowity okres zgłoszonego pobytu za granicą oraz brak gotowości do pracy z innego powodu nie może przekroczyć łącznie 10 dni w okresie jednego roku kalendarzowego;
   

• składanie pisemnego oświadczenia o przychodach pod rygorem odpowiedzialności karnej oraz innych dokumentów niezbędnych do ustalenia jego uprawnień do świadczeń przewidzianych w ustawie w terminie 7 dni od dnia uzyskania przychodów. W razie niedokonania tych czynności, zasiłek lub inne świadczenia z tytułu bezrobocia przysługują od dnia złożenia oświadczenia i innych wymaganych dokumentów;
   

• zawiadomienie urzędu w ciągu 7 dni o podjęciu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub pozarolniczej działalności oraz zaistnieniu okoliczności powodujących utratę statusu bezrobotnego albo utratę prawa do zasiłku. Bezrobotny, który podjął zatrudnienie, inną pracę zarobkową lub działalność gospodarczą bez powiadomienia o tym właściwego urzędu pracy, podlega karze grzywny nie niższej niż 500 zł ;
   

• powiadomienie urzędu o zmianie zameldowania lub pobycie skutkującym zmianę właściwości urzędu oraz stawienie się w powiatowym urzędzie pracy właściwym ze względu na aktualne miejsce zameldowania lub pobytu w terminie 14 dni od dnia zmiany zameldowania lub pobytu.

  Jaka jest wysokość zasiłku dla bezrobotnych ? 

    Wysokość zasiłku dla bezrobotnych jest zróżnicowana i zależy od długości okresu zatrudnienia oraz innych okresów zaliczalnych do okresu warunkującego nabycie prawa do zasiłku.

Jeżeli okres pracy wynosi:

• do 5 lat – zasiłek w wysokości 80 % zasiłku podstawowego,
• od 5 lat do 20 lat lecz mniej niż 20 lat - zasiłku w wysokości podstawowej (tj. 100 % ),
• co najmniej 20 lat – zasiłek w wysokości 120 % zasiłku podstawowego.

Zobacz stawki >> 

    Zasiłki podlegają waloryzacji z dniem 1 czerwca o wskaźnik wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem w poprzednim roku. 
Zasiłki nie podlegają waloryzacji w przypadku, gdy wskaźnik wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem nie uległ zmianie lub był ujemny.

   Kiedy bezrobotny może utracić prawo do zasiłku ?  

    jeżeli:

• odmówił bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia, innej pracy zarobkowej, szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego dorosłych, wykonywania prac interwencyjnych, robót publicznych, poddania się badaniom lekarskim lub psychologicznym, mającym na celu ustalenie zdolności do pracy lub udziału w innej formie pomocy określonej w ustawie, lub
   
• po skierowaniu nie podjął szkolenia, przygotowania zawodowego dorosłych, stażu, wykonywania prac społecznie użytecznych, zasiłek przysługuje po upływie okresu:
  
       - 120 dni, w przypadku pierwszej odmowy,
       - 180 dni, w przypadku drugiej odmowy,
       - 270 dni, w przypadku trzeciej odmowy, lub
   
• w okresie 6 miesięcy przed zarejestrowaniem w urzędzie rozwiązał stosunek pracy lub stosunek służbowy za wypowiedzeniem albo na mocy porozumienia stron, chyba że porozumienie stron nastąpiło z powodu upadłości, likwidacji pracodawcy lub zmniejszenia zatrudnienia z przyczyn dotyczących zakładu pracy albo rozwiązanie stosunku pracy lub stosunku służbowego za wypowiedzeniem lub na mocy porozumienia stron nastąpiło z powodu zmiany miejsca zamieszkania lub pracownik rozwiązał umowę o pracę w trybie art. 55 § 1¹ Kodeksu Pracy zasiłek przysługuje po okresie 90 dni od dnia zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy, lub
   
• w okresie 6 miesięcy przed zarejestrowaniem się w urzędzie spowodował rozwiązanie ze swej winy stosunku pracy lub stosunku służbowego bez wypowiedzenia, zasiłek przysługuje po okresie 180 dni od dnia zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy, lub
   
• otrzymał przewidziane w odrębnych przepisach świadczenie w postaci jednorazowego ekwiwalentu pieniężnego za urlop górniczy, jednorazowej odprawy socjalnej, zasiłkowej, pieniężnej po zasiłku socjalnym, jednorazowej odprawy warunkowej lub odprawy pieniężnej bezwarunkowej, lub
   
• otrzymał odszkodowanie za skrócenie okresu wypowiedzenia umowy o pracę, zasiłek przysługuje po upływie okresu, za który otrzymał ekwiwalent, odprawę lub odszkodowanie.

  Kiedy osoba bezrobotna traci status  bezrobotnego?  

 jeżeli:

• podjęła zatrudnienie lub inną pracę zarobkową bez względu na wysokość wynagrodzenia, dokonała wpisu do ewidencji pozarolniczej działalności gospodarczej, lub
   
• otrzymała pożyczkę z PFRON lub instytucji z udziałem środków publicznych na podjęcie działalności pozarolniczej  lub rolniczej albo otrzymał jednorazowo środki na podjęcie działalności gospodarczej (pozbawienie statusu bezrobotnego następuje od następnego dnia po dniu otrzymania środków na podjęcie działalności), lub
   
• otrzymała jednorazowo środki z PFRON lub z instytucji z udziałem środków publicznych na podjęcie działalności gospodarczej, rolniczej lub na wniesienie wkładu do spółdzielni socjalnej (pozbawienie statusu bezrobotnego następuje od następnego dnia po dniu otrzymania środków na podjęcie działalności lub wniesienie wkładu), lub
   
• rozpoczęła realizację indywidualnego programu zatrudnienia socjalnego w rozumieniu przepisów o zatrudnieniu socjalnym lub podpisał kontrakt socjalny (pozbawienie statusu bezrobotnego następuje od następnego dnia po dniu rozpoczęcia realizacji indywidualnego programu zatrudnienia socjalnego lub podpisania kontraktu socjalnego, lub
   
• odmówiła bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji odpowiedniej pracy lub innej formy pomocy określonej w ustawie lub poddania się badaniom lekarskim lub psychologicznym, mającym na celu ustalenie zdolności do pracy lub udziału w innej formie pomocy określonej w ustawie (pozbawienie statusu bezrobotnego następuje od dnia odmowy na okres:
  
       - 120 dni, w przypadku pierwszej odmowy,
       - 180 dni, w przypadku drugiej odmowy,
       - 270 dni, w przypadku kolejnej odmowy, lub
   
• nie stawiła się w urzędzie w wyznaczonym terminie i nie powiadomiła w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa (pozbawienie statusu bezrobotnego następuje na okres 3 miesięcy od dnia niestawienia się w powiatowym urzędzie pracy), lub
   
• nie stawiła się w urzędzie w terminie 14 dni od dnia zmiany miejsca zameldowania, lub
   
• złożyła wniosek o pozbawienie statusu bezrobotnego, lub
   
• z własnej winy przerwała szkolenie, staż lub wykonywanie prac społecznie użytecznych lub inną formę pomocy określoną w ustawie (pozbawienie statusu bezrobotnego następuje od dnia przerwania na okres: 120 dni w przypadku pierwszej odmowy, 180 dni w przypadku drugiej odmowy, 270 dni w przypadku trzeciej odmowy, lub
   
• po skierowaniu nie podjęła szkolenia, przygotowania zawodowego dorosłych, stażu wykonywania prac społecznie użytecznych lub innej formy pomocy określonej w ustawie (pozbawienie statusu bezrobotnego następuje od następnego dnia po skierowania na okres:
  
       - 120 dni, w przypadku pierwszej odmowy,
       - 180 dni, w przypadku drugiej odmowy,
       - 270 dni, w przypadku trzeciej odmowy, lub
   
• pozostaje niezdolna do pracy wskutek choroby lub przebywania w zamkniętym ośrodku odwykowym przez nieprzerwany okres 90 dni, przy czym za okres nieprzerwany uważa się również okresy niezdolności do pracy wskutek choroby oraz przebywania w zamkniętym ośrodku odwykowym w sytuacji, gdy każda kolejna przerwa między okresami niezdolności do pracy wynosi mniej niż 30 dni kalendarzowych (pozbawienie statusu bezrobotnego następuje z upływem ostatniego dnia wskazanego okresy 90 – dniowego), lub
   
• nie przedstawiła zaświadczenia o niezdolności do pracy wskutek choroby na druku (ZUS ZLA) określonym w odrębnych przepisach, lub
   
• z własnej winy przerwała program przygotowania zawodowego dorosłych, nie przystąpiła do egzaminu kwalifikacyjnego, czeladniczego lub sprawdzającego.  

   Przyznawanie zasiłku na uzupełnienie  

     Nienależnie pobrane świadczenia  

           Osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest zobowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne.

 Za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się:

• świadczenie pieniężne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach;
   
• świadczenie pieniężne wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd urzędu oraz osobę pobierającą to świadczenie;
   
• zasiłek, stypendium lub inne świadczenie pieniężne finansowane z Funduszu Pracy wypłacone osobie za okres, za który nabyła prawo do emerytury, świadczenia przedemerytalnego, renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej, renty rodzinnej, renty socjalnej, zasiłku macierzyńskiego, zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego, zasiłku chorobowego lub świadczenia rehabilitacyjnego, jeżeli organ rentowy, który przyznał świadczenie, nie dokonał jego pomniejszenia
   
• koszty szkolenia, w przypadku osoby, która z własnej winy nie ukończyła szkolenia;
   
• koszty przygotowania zawodowego dorosłych, w przypadku osoby, która z własnej winy przerwała program tego przygotowania lub nie przystąpiła do egzaminu sprawdzającego;
   
• zasiłek wypłacony za okres, za który, w związku z orzeczeniem sądu, wypłacono wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy lub odszkodowanie z tytułu wadliwego wypowiedzenia umowy o pracę;
   
• świadczenie pieniężne wypłacone z Funduszu Pracy za okres po śmierci uprawnionego;
   
• świadczenie przedemerytalne wypłacone w kwocie zaliczkowej, jeżeli organ rentowy odmówił wydania decyzji ustalającej wysokość emerytury w celu ustalenia wysokości świadczenia przedemerytalnego.